Wat veroorzaakt telogeen effluvium?

Diffuse haaruitval zoals gezien bij telogeen effluvium, zonder patroongebonden haarverlies.

Inzicht in de onderliggende oorzaken van plotselinge, diffuse haaruitval

Telogeen effluvium is een vorm van diffuse haaruitval die wordt veroorzaakt door een tijdelijke verstoring van de normale haargroeicyclus. In tegenstelling tot patroongebonden haarverlies wordt telogeen effluvium meestal uitgelokt door een systemische of fysiologische stressfactor, waardoor een groter dan normaal aantal haarfollikels gelijktijdig in de rustfase (telogene fase) terechtkomt.

Het identificeren van de trigger is belangrijk, omdat herstel grotendeels afhangt van het oplossen van de onderliggende oorzaak en niet van de haaruitval zelf.

In de praktijk wordt telogeen effluvium zelden veroorzaakt door één enkele, geïsoleerde gebeurtenis. Vaker is er sprake van een gecombineerd effect van meerdere, elkaar overlappende triggers die over een langere periode inwerken.

Hoe triggers de haargroeicyclus beïnvloeden

Haarfollikels doorlopen normaal gesproken onafhankelijk van elkaar de groeifase (anagene fase), de overgangsfase (katagene fase) en de rustfase (telogene fase). Op elk moment bevindt slechts een klein deel van de haren zich in de rustfase.

Bij telogeen effluvium verstoort een fysiologische of systemische trigger dit evenwicht. Een groter dan normaal aantal haarfollikels wordt voortijdig en gelijktijdig verschoven naar de telogene (rust)fase, zonder dat er sprake is van structurele schade aan de follikels zelf.

Omdat haren pas aan het einde van de telogene fase worden uitgestoten, wordt toegenomen haaruitval meestal pas weken tot maanden na de uitlokkende gebeurtenis zichtbaar. Tegen die tijd kan de oorspronkelijke oorzaak, zoals ziekte, stress of hormonale veranderingen, al zijn verdwenen.

Deze vertraagde reactie maakt telogeen effluvium vaak moeilijk te herkennen en verklaart waarom veel mensen moeite hebben om een duidelijke oorzaak aan te wijzen wanneer de haaruitval begint.

Dit mechanisme verklaart ook waarom haaruitval vaak pas lang na de trigger wordt opgemerkt en waarom het identificeren van één enkele oorzaak in veel gevallen lastig is.

Factoren die telogeen effluvium kunnen uitlokken, zoals stress, ziekte en lichamelijke belasting.

Veelvoorkomende triggers van telogeen effluvium

Deze triggers werken zelden op zichzelf. Bij veel mensen is meer dan één factor tegelijkertijd aanwezig.

Telogeen effluvium wordt meestal uitgelokt door factoren die tijdelijke stress op het lichaam uitoefenen en daarmee de normale regulatie van de haargroeicyclus verstoren. Deze triggers zijn doorgaans systemisch van aard, wat betekent dat zij de algehele fysiologische balans beïnvloeden, en niet dat zij de haarfollikels direct beschadigen.

Lichamelijke stress en ziekte

Acute ziekte, hoge koorts, operaties of ernstig lichamelijk trauma kunnen tijdelijke verstoringen veroorzaken in normale biologische processen, waaronder de haargroeicyclus. Telogeen effluvium treedt vaak 2 tot 3 maanden na dergelijke gebeurtenissen op, zelfs wanneer de acute ziekte inmiddels is hersteld.

Psychische of emotionele stress

Ernstige of langdurige psychische stress kan functioneren als een fysiologische stressor. Alledaagse stress is meestal onvoldoende om haaruitval te veroorzaken, maar intense of aanhoudende stress kan bijdragen aan diffuse haaruitval.

Voorbeelden zijn langdurige overbelasting of burn-out, ingrijpende levensgebeurtenissen of aanhoudende verstoring van het slaappatroon.

Hormonale veranderingen

Hormonale schommelingen hebben een sterke invloed op het gedrag van haarfollikels. Veelvoorkomende voorbeelden zijn:

  • hormonale veranderingen na de zwangerschap
  • starten of stoppen met hormonale anticonceptie
  • schildklierfunctiestoornissen
  • perimenopauze of menopauze

Voedingsstoffentekorten

Onvoldoende inname of opname van voedingsstoffen die betrokken zijn bij het metabolisme van de haarfollikel kan bijdragen aan telogeen effluvium, vooral wanneer dit samengaat met andere stressfactoren. Restrictieve diëten, snel gewichtsverlies of maag-darmproblemen kunnen hierbij een rol spelen.

Chronische of aanhoudende systemische belasting

Wanneer stressfactoren langdurig aanwezig blijven, zoals bij chronische ziekte, aanhoudende ontsteking of herhaaldelijke belastende levensgebeurtenissen, kunnen haarfollikels moeite hebben om opnieuw een stabiele haargroeicyclus te bereiken. Dit kan leiden tot langdurige of terugkerende haaruitval.

Omdat deze triggers elkaar kunnen overlappen en per persoon verschillen, is het belangrijk om telogen effluvium te begrijpen binnen de bredere context van haaruitvalpatronen.

Een volledig klinisch overzicht vind je in onze gids over telogen effluvium.

Waarom meerdere triggers vaak overlappen

Bij veel mensen wordt telogeen effluvium niet veroorzaakt door één enkele factor, maar door een combinatie van elkaar overlappende fysiologische stressfactoren. Deze overlap verklaart waarom hersteltijden per persoon verschillen en waarom het aanpakken van slechts één factor niet altijd leidt tot direct of volledig herstel. Het is één van de belangrijkste redenen dat het herstelproces bij telogeen effluvium sterk kan variëren tussen individuen.

Omdat triggers kunnen overlappen en per persoon verschillen, lopen hersteltijden vaak uiteen. Lees wat dit betekent voor het herstelproces en de hergroei in ons artikel over hoe lang telogeen effluvium duurt.

Kan telogeen effluvium vaker dan één keer optreden?

Ja. Telogeen effluvium kan terugkeren wanneer nieuwe triggers ontstaan of wanneer de oorspronkelijke oorzaak tussen episodes niet volledig is opgelost. Elke episode blijft potentieel omkeerbaar, mits de haarfollikels structureel intact blijven en de uitlokkende factoren worden aangepakt.

Terugkerende episodes kunnen aanvoelen als een aaneengesloten periode van haaruitval wanneer triggers elkaar overlappen. Dit betekent echter niet dat er sprake is van permanente haaruitval. Wel kan het erop wijzen dat onderliggende triggers nog aanwezig zijn of opnieuw optreden.

Wanneer geen duidelijke trigger kan worden vastgesteld

In sommige gevallen wordt geen duidelijke trigger gevonden. Dit sluit telogeen effluvium niet uit. Subtiele of cumulatieve stressfactoren kunnen de haargroeicyclus in de loop van de tijd verstoren, waardoor het lastig is één specifieke oorzaak aan te wijzen.

In dergelijke situaties richt beoordeling zich vaak op patronen en timing van de haaruitval, in plaats van op één duidelijk aanwijsbare gebeurtenis. Telogeen effluvium wordt dan regelmatig achteraf herkend, op basis van het verloop van de haaruitval en het herstel.

Collage van afbeeldingen die verschillende vormen van haaruitval en hoofdhuidproblemen.

Twijfel je wat jouw haaruitval mogelijk veroorzaakt?

Een gestructureerde beoordeling, zoals de TRIX Hair Check, kan helpen om te verduidelijken of telogeen effluvium de meest waarschijnlijke verklaring is en welke factoren mogelijk een rol spelen.

Een dergelijke beoordeling richt zich op timing, patroon en bijkomende factoren, en niet uitsluitend op het identificeren van één enkele uitlokkende gebeurtenis.

Start de TRIX Hair Check (2 minuten)

Gebaseerd op meer dan 20 jaar dermatologische expertise

Ondersteuningsmogelijkheden tijdens het herstel

Bij telogeen effluvium richt het herstel zich op het ondersteunen van de normalisatie van de haargroeicyclus, terwijl bijdragende factoren zoals stress, ziekte, hormonale veranderingen of voedingsonevenwichtigheden worden aangepakt.

Binnen het TRIX Basic-systeem is TRIX Basic Beta ontwikkeld ter ondersteuning van mensen met diffuse, reactieve haaruitval die past bij telogeen effluvium. Het product is bedoeld als onderdeel van een bredere, gestructureerde aanpak, en niet als een op zichzelf staande oplossing. De geschiktheid is afhankelijk van de individuele situatie en de onderliggende triggers.

Gebruik wordt doorgaans overwogen tijdens de herstelfase, in combinatie met bredere leefstijl- en gezondheidsmaatregelen die gericht zijn op het herstellen van balans.